ترس از مدرسه در کودکان، بهویژه در سالهای ابتدایی تحصیل، موضوعی نسبتاً رایج است. اما وقتی این ترس شدت پیدا میکند، طولانیمدت میشود و با نشانههای دیگری مثل اضطراب شدید، شکایتهای جسمی مکرر (دلدرد، سردرد، حالت تهوع) یا اجتناب کامل از مدرسه همراه است، میتواند نشانهای از وجود اختلالات اضطرابی باشد. در واقع، گاهی پشت ظاهر ساده «بیمیلی به مدرسه» مشکلات عمیقتری وجود دارد که نیازمند توجه جدی است.
ارتباط بین ترس از مدرسه و اختلالات اضطرابی
-
اضطراب جدایی (Separation Anxiety Disorder)
شایعترین اختلالی که پشت ترس از مدرسه دیده میشود، اضطراب جدایی است. کودکی که به والدینش بهشدت وابسته است، با تصور دور شدن از آنها دچار استرس شدید میشود. این کودکان ممکن است صبحها گریه کنند، به والدین بچسبند یا حتی از خوابیدن در اتاق جدا خودداری کنند. -
اختلال اضطراب اجتماعی (Social Anxiety Disorder)
برخی کودکان به دلیل ترس از قضاوت یا طرد شدن توسط همکلاسیها و معلم، از حضور در جمع مدرسه اجتناب میکنند. این کودکان معمولاً خجالتیاند، کمتر در جمع صحبت میکنند و از موقعیتهایی که توجه دیگران را جلب میکند میترسند. -
اختلال اضطراب فراگیر (GAD)
کودکانی که مدام نگران عملکرد درسی، امتحانها یا حتی مسائل کوچک روزمره هستند، ممکن است با بهانههای مختلف از رفتن به مدرسه سر باز زنند. در این حالت، نگرانی مداوم و بیشازحد باعث اجتناب از محیطی میشود که منبع استرس تلقی میشود. -
فوبیاهای خاص
گاهی ترس از مدرسه به یک فوبیای خاص مرتبط است؛ مثلاً ترس از سوار شدن به اتوبوس مدرسه، ترس از سرویس بهداشتی مدرسه یا حتی ترس از یک معلم خاص. این ترسها نیز در دسته اختلالات اضطرابی قرار میگیرند.
نشانههایی که ترس از مدرسه را از یک مشکل ساده متمایز میکند
-
تداوم مشکل بیش از چهار هفته
-
شکایتهای جسمی مکرر بدون دلیل پزشکی
-
گریه شدید یا حملههای اضطرابی هنگام آماده شدن برای مدرسه
-
افت محسوس در عملکرد تحصیلی
-
اجتناب کامل از حضور در کلاس یا فعالیتهای مدرسه
-
نگرانی بیشازحد درباره امنیت والدین یا خودش
چه زمانی باید به متخصص مراجعه کنیم؟
اگر ترس از مدرسه:
-
بیش از حد معمول طول کشیده،
-
با علائم اضطراب شدید همراه است،
-
یا مانع پیشرفت تحصیلی و اجتماعی کودک شده،
باید از یک روانشناس کودک یا روانپزشک کمک گرفت. تشخیص دقیق تنها با ارزیابی حرفهای امکانپذیر است و درمان میتواند شامل مشاوره فردی، بازیدرمانی، آموزش مهارتهای مقابلهای و در موارد شدید، دارودرمانی باشد.
جمعبندی
ترس از مدرسه همیشه یک واکنش طبیعی و گذرا نیست؛ گاهی میتواند نشانهای از اختلالات اضطرابی مانند اضطراب جدایی، اضطراب اجتماعی یا اضطراب فراگیر باشد. والدین و معلمان باید به نشانههای هشداردهنده دقت کنند و در صورت نیاز، کودک را به متخصص ارجاع دهند. مداخله زودهنگام میتواند از تبدیل شدن یک ترس ساده به اختلالی پایدار و آسیبزا جلوگیری کند.
